Մոլորակները երկնքում այսօր
Որ մոլորակներն են երևում այս գիշեր ձեր քաղաքի վրա, ժամը քանիսին և երկնքի որ կողմում փնտրել դրանք։ Անզեն աչքով երևում է հինգ մոլորակ՝ Մերկուրին, Վեներան, Մարսը, Յուպիտերը և Սատուրնը։
- —պայծառ մոլորակ է երևում այս գիշեր
- —ամենապայծառն այս գիշեր
- —մութ ժամանակ
Որ մոլորակներն են երևում այս գիշեր
| Մոլորակ | Այս գիշեր | Որտեղ փնտրել | Համաստեղություն | Պայծառություն |
|---|---|---|---|---|
| Մերկուրիցածր, մթնշաղին | — | — | — | — |
| Վեներաամենապայծառը, սպիտակ | — | — | — | — |
| Մարսկարմրանարնջագույն | — | — | — | — |
| Յուպիտերպայծառ, դեղնասպիտակ | — | — | — | — |
| Սատուրնդեղնավուն, հավասար լույսով | — | — | — | — |
| Ուրանտեսանելիության սահմանին | — | — | — | — |
| Նեպտունմիայն աստղադիտակով | — | — | — | — |
Մութ ժամանակը երեկոյան մթնշաղի ավարտից մինչև առավոտյան մթնշաղի սկիզբն է, երբ Արեգակը հորիզոնից 6°-ից ավելի ցածր է։ «Երևում է» նշանակում է, որ մոլորակը բարձրացել է հորիզոնից առնվազն 4–7°. ավելի ցածր խանգարում են մշուշն ու շենքերը։ Պայծառությունն աստղային մեծությունն է. որքան փոքր է թիվը, այնքան պայծառ է։
Մոլորակների շքերթ
«Մոլորակների շքերթը» աստղագիտական տերմին չէ, այլ արտահայտություն լուրերից։ Այդպես են անվանում այն ժամանակը, երբ երկնքում միաժամանակ երևում է մի քանի մոլորակ՝ սովորաբար չորս-հինգ։ Մոլորակները Արեգակի շուրջը պտտվում են գրեթե նույն հարթության մեջ, ուստի մեր երկնքում նրանք միշտ մնում են մեկ գծի մոտ. դա խավարածիրն է՝ Արեգակի ճանապարհը աստղերի միջով։ Այստեղից էլ տպավորությունը, թե նրանք շարվել են մեկ շարքով։
Տարածության մեջ մոլորակները մեկ ուղիղ գծով չեն շարվում, և Երկրի վրա նման դասավորությունը ոչ մի բանի վրա չի ազդում. մոլորակների ձգողությունը չնչին է Լուսնի և Արեգակի ձգողության համեմատ։ Իմանալու համար, թե քանի մոլորակ կերևա մեկ այլ օր, երկնքի քարտեզում դրեք անհրաժեշտ ամսաթիվը և երեկոյան ժամը։
Ինչպես ճանաչել մոլորակը երկնքում
- Վեներա
Արեգակից և Լուսնից հետո երկնքում ամենապայծառն է՝ մինչև −4,9։ Սպիտակ է, և լույսը հավասար է։ Երեկոյան երևում է արևմուտքում՝ մայրամուտից հետո («երեկոյան աստղ»), առավոտյան՝ արևելքում, լուսաբացից առաջ («առավոտյան աստղ»). ամբողջ գիշեր այն երբեք չի երևում։
Գտնել քարտեզում → - Յուպիտեր
Պայծառ դեղնասպիտակ կետ՝ ցանկացած աստղից պայծառ (մինչև −2,9)։ Երբ Յուպիտերը Արեգակի դիմաց է, այն երևում է ամբողջ գիշեր։ Հեռադիտակով նրա կողքին երևում են նրա խոշոր արբանյակները՝ մեկ գծի վրա շարված կետեր։
Գտնել քարտեզում → - Մարս
Կարմրանարնջագույն է։ Պայծառությունը փոխվում է ավելի ուժեղ, քան մյուս մոլորակներինը. հակադրության ժամանակ, մոտավորապես 26 ամիսը մեկ, Մարսը բոլոր աստղերից պայծառ է (մինչև −2,8) և երևում է ամբողջ գիշեր, իսկ մյուս տարիներին կորչում է աստղերի մեջ։
Գտնել քարտեզում → - Սատուրն
Դեղնավուն է, լույսը հավասար է, ինչպես պայծառ աստղինը (մինչև −0,6)։ Աստղերի միջով շարժվում է մյուս պայծառ մոլորակներից դանդաղ՝ միջինում տարեկան մոտ 12°, ուստի տարիներ շարունակ մնում է նույն համաստեղություններում։
Գտնել քարտեզում → - Մերկուրի
Երևում է հորիզոնից ցածր՝ մթնշաղին (երեկոյան՝ արևմուտքում, կամ առավոտյան՝ արևելքում), և տարվա մեջ ընդամենը մի քանի շաբաթ։ Հինգ պայծառ մոլորակներից ամենադժվարն է տեսնել. երկնքում Արեգակից 28°-ից ավելի չի հեռանում։
Գտնել քարտեզում →
Ուրանն անզեն աչքով տեսանելիության սահմանին է. այն կարելի է նկատել միայն շատ մութ գիշերը՝ քաղաքից հեռու, ավելի հեշտ է՝ հեռադիտակով։ Նեպտունն անզեն աչքով երբեք չի երևում. պետք է հեռադիտակ կամ աստղադիտակ։
Հարցեր
Ո՞ր մոլորակներն են երևում երկնքում այսօր։
Դա կախված է ամսաթվից և քաղաքից. էջի վերևի աղյուսակը հաշվարկված է ընտրված քաղաքի մոտակա գիշերվա համար։ Անզեն աչքով երևում են հինգ մոլորակ՝ Մերկուրին, Վեներան, Մարսը, Յուպիտերը և Սատուրնը։ Ուրանը տեսանելիության սահմանին է՝ շատ մութ գիշերը, իսկ Նեպտունը երևում է միայն հեռադիտակով կամ աստղադիտակով։
Ինչպե՞ս տարբերել մոլորակը աստղից։
Մոլորակների լույսը հավասար է, իսկ աստղերն առկայծում են՝ հատկապես հորիզոնից ցածր։ Մոլորակները միշտ մնում են խավարածրի մոտ. դա այն գիծն է, որով անցնում են Արեգակն ու Լուսինը։ Եվ մի քանի շաբաթում մոլորակը նկատելիորեն տեղաշարժվում է աստղերի միջով. այստեղից էլ հունարեն «պլանետ» բառը, այսինքն՝ «թափառող»։
Ի՞նչ է մոլորակների շքերթը։
«Մոլորակների շքերթը» աստղագիտական տերմին չէ։ Այդպես են անվանում այն ժամանակը, երբ երկնքում միաժամանակ երևում է մի քանի մոլորակ, սովորաբար չորս-հինգ։ Մոլորակները Արեգակի շուրջը պտտվում են գրեթե նույն հարթության մեջ, ուստի երկնքում նրանք միշտ շարվում են մեկ գծի՝ խավարածրի երկայնքով։ Տարածության մեջ նրանք մեկ ուղիղ գծի վրա չեն կանգնում, և Երկրի վրա նման դասավորությունը ոչ մի բանի վրա չի ազդում։
Ինչո՞ւ են Վեներային անվանում առավոտյան և երեկոյան աստղ։
Վեներան Արեգակին ավելի մոտ է, քան Երկիրը, և երկնքում Արեգակից 47°-ից ավելի չի հեռանում։ Ուստի այն երևում է միայն երեկոյան՝ մայրամուտից հետո, արևմուտքում, կամ առավոտյան՝ լուսաբացից առաջ, արևելքում, և երբեք՝ ամբողջ գիշեր։
Ե՞րբ է Մարսն ամենապայծառը։
Հակադրության ժամանակ, երբ Երկիրն անցնում է Մարսի և Արեգակի միջև։ Դա լինում է մոտավորապես 26 ամիսը մեկ. այդ ժամանակ Մարսը ծագում է մայրամուտին, երևում է ամբողջ գիշեր և դառնում է բոլոր աստղերից պայծառ։
Կարելի՞ է մոլորակները տեսնել ցերեկը։
Անզեն աչքով՝ միայն Վեներան, այն էլ եթե ճշգրիտ գիտեք, թե ուր նայել. այն շատ անգամ ավելի պայծառ է, քան ամենապայծառ աստղը։ Մնացած մոլորակները ցերեկային երկնքում չեն երևում։