Մեծ Արջ համաստեղություն
Մեծ Արջ (լատ. Ursa Major) — հյուսիսային երկնքի համաստեղություն։ Ամենապայծառ աստղը՝ Ալիոթ։ Հայաստանում այն ծագում և մայր է մտնում, երևում է ամբողջությամբ։
- Գարունամենալավը երևում է
- Ալիոթամենապայծառ աստղը, պայծառությունը՝ 1,8
- UMaUrsa Major
Ինչպես գտնել Մեծ Արջ համաստեղությունը
Շերեփի յոթ պայծառ աստղերը երևում են նույնիսկ քաղաքում։ Շերեփի երկու ծայրային աստղերով՝ Մերակով և Դուբհեով անցնող գիծը տանում է դեպի Բևեռային աստղ. մինչև այն մոտ հինգ այդպիսի հեռավորություն է։ Հայաստանից շերեփը գրեթե երբեք մայր չի մտնում. միայն կոթի ծայրն է կարճ ժամանակով հպվում հորիզոնին։
Ամենալավը երևում է գարնանը. ապրիլին՝ մոտ ժամը 22-ին, այն ամենաբարձրն է՝ գլխավերևի կետից դեպի հյուսիս։
| Քաղաք | Տեսանելիություն |
|---|---|
| Երևան40,2° հս. լ. | ծագում և մայր է մտնում, երևում է ամբողջությամբ |
| Մոսկվա55,8° հս. լ. | մայր չի մտնում՝ տեսանելի է ամբողջ տարին |
| Մուրմանսկ69,0° հս. լ. | մայր չի մտնում՝ տեսանելի է ամբողջ տարին |
Համաստեղության պայծառ աստղերը
| Աստղ | Պայծառություն | Գույն | Հեռավորություն |
|---|---|---|---|
| Ալիոթε Ursae Majoris | 1,8 | սպիտակ-կապտավուն | մոտ 83 լուսատարի |
| Դուբհեα Ursae Majoris | 1,8 | նարնջագույն | մոտ 123 լուսատարի |
| Ալկաիդη Ursae Majoris | 1,9 | սպիտակ-կապտավուն | — |
| Միցարζ Ursae Majoris | 2,2 | սպիտակ-կապտավուն | մոտ 83 լուսատարի |
| Մերակβ Ursae Majoris | 2,3 | սպիտակ-կապտավուն | մոտ 79 լուսատարի |
| Ֆեկդաγ Ursae Majoris | 2,4 | սպիտակ-կապտավուն | — |
| ψ Ursae Majoris | 3,0 | նարնջագույն | — |
| Տանիա Աուստրալիսμ Ursae Majoris | 3,1 | կարմիր | — |
| Տալիտաι Ursae Majoris | 3,1 | սպիտակ | — |
| θ Ursae Majoris | 3,2 | սպիտակ | — |
| Մեգրեցδ Ursae Majoris | 3,3 | սպիտակ-կապտավուն | — |
| Մուսսիդաο Ursae Majoris | 3,4 | դեղին | — |
Պայծառությունը աստղային մեծությունն է. որքան փոքր է թիվը, այնքան պայծառ է աստղը։ Մութ գիշերը անզեն աչքով երևում են մինչև 6-րդ մեծության աստղերը։
Հարցեր
Ինչպե՞ս գտնել Մեծ Արջ համաստեղությունը երկնքում։
Շերեփի յոթ պայծառ աստղերը երևում են նույնիսկ քաղաքում։ Շերեփի երկու ծայրային աստղերով՝ Մերակով և Դուբհեով անցնող գիծը տանում է դեպի Բևեռային աստղ. մինչև այն մոտ հինգ այդպիսի հեռավորություն է։ Հայաստանից շերեփը գրեթե երբեք մայր չի մտնում. միայն կոթի ծայրն է կարճ ժամանակով հպվում հորիզոնին։
Տարվա ո՞ր եղանակին է ավելի լավ դիտել Մեծ Արջ համաստեղությունը։
Գարնանը. ապրիլին՝ մոտ ժամը 22-ին, համաստեղությունը հորիզոնից ամենաբարձրն է։ Դրանից երկու-երեք ամիս առաջ այն երևում է առավոտյան կողմ, երկու-երեք ամիս հետո՝ միայն վաղ երեկոյան, իսկ կես տարի անց այն երկնքում է ցերեկը՝ Արեգակի մոտ, և չի երևում։
Ո՞րն է Մեծ Արջ համաստեղության ամենապայծառ աստղը։
Ալիոթ, պայծառությունը՝ 1,8, սպիտակ-կապտավուն։ Հեռավորությունը՝ մոտ 83 լուսատարի։
Քանի՞ աստղ կա Մեծ Արջ համաստեղությունում։
Իդեալական մութ գիշերը՝ առանց լուսային աղտոտման և Լուսնի, համաստեղությունում անզեն աչքով երևում է մոտ 122 աստղ (6-րդ աստղային մեծությունից պայծառ, համաստեղության սահմաններում)։ Քաղաքում՝ շատ ավելի քիչ. սովորաբար միայն պատկերի աստղերը։